Đầu gối là một trong những khớp lớn nhất và phức tạp nhất của cơ thể. Đây là nơi có sự tiếp xúc của nhiều xương lớn đóng vai trò quan trọng trong sự vận động như xương đùi, xương chày, xương mác, xương bánh chè,… Các thành phần khác tham gia cấu tạo khớp gối bao gồm gân (kết nối các xương với cơ), dây chằng (tạo sự ổn định cho đầu gối), sụn (giảm xóc giữa các đầu xương), bao hoạt dịch (giúp bôi trơn khớp),… Thoái hóa khớp gối là hiện tượng lớp sụn đệm tự nhiên giữa các khớp bị mài mòn, khiến các xương cọ xát vào nhau mạnh làm đau khớp, sưng, cứng, giảm khả năng di chuyển. Thoái hóa khớp gối thường do tuổi tác làm sụn bị lão hóa, ngoài ra có một số nguyên nhân khác như yếu tố di truyền, cân nặng, chấn thương gối nhiều lần,… Các phương pháp điều trị tùy từng giai đoạn bệnh và những yếu tố của cơ thể, có thể kể đến như sử dụng thuốc giảm đau và chống viêm, tiêm cortisteroid hoặc axit hyaluronic vào gối, vật lý trị liệu kết hợp thể dục thể thao, phẫu thuật (cắt xương, thay khớp hoặc tạo hình khớp,…).
Trong những năm gần đây, điều trị thoái hóa khớp gối bằng tế bào gốc để tái tạo sụn chêm đã được chú ý đến và thu được nhiều thành tựu. Theo một nghiên cứu công bố đầu năm 2023, các nhà khoa học Hàn Quốc đã sử dụng tế bào gốc trung mô (MSC) từ máu dây rốn đồng loại và axit hyaluronic (HA), kết hợp phẫu thuật tạo hình khớp (phẫu thuật cắt xương chày cao) để điều trị cho các bệnh nhân thoái hóa khớp gối nặng, tổn thương toàn bộ độ dày sụn khớp. Trong số 62 bệnh nhân tham gia sàng lọc ban đầu, 12 bệnh nhân được tiêm sản phẩm Cartistem® (sản phẩm MSC thương mại từ máu dây rốn đã được Cục Quản lý Thực phẩm và Dược phẩm Hàn Quốc cấp phép, gồm 1,5 mL dịch chứa 7,5 triệu tế bào MSC và 4% HA. Quy trình điều trị bao gồm: nội soi sửa chữa sụn chêm, cắt vết nhỏ bộc lộ khuyết tật sụn trên lồi cầu xương đùi, khoan các lỗ sâu 4 mm với đường kính 4 mm để tạo không gian cho tế bào gốc, cấy ghép sản phẩm MSC-HA vào các lỗ khoan. Sau khoảng 18 tháng, 10/12 bệnh nhân đã quay trở lại tiếp tục theo dõi tình trạng (thời gian theo dõi 1-6 năm), tất cả các bệnh nhân này đều quan sát thấy mô sụn đã được sửa chữa. Điểm số đau được cải thiện đáng kể từ 61,6 lên 11,4 theo công cụ VAS (the visual analog scale), và chỉ số thoái hóa khớp từ 46,6 lên 12,3 theo thang WOMAC (Western Ontario and McMaster Universities Osteoarthritis Index). Với đánh giá vĩ mô về sửa chữa sụn theo ICRS (International Cartilage Repair Society), 1/10 trường hợp thuộc loại I – “bình thường”, 7/10 trường hợp thuộc loại II – “gần bình thường”.
(A) Một trường hợp có điểm ICRS là 12, thuộc loại I – “bình thường”. (B) Một trường hợp có điểm đánh ICRS là 9, thuộc loại II – “gần bình thường”. (C) Một trường hợp có điểm ICRS là 5, thuộc loại II, được đánh giá “bất thường”. Các hình ảnh: phẫu thuật cắt xương chày cao (hình trên – trái), cấy ghép MSC-HA (hình trên, phải), hình ảnh nội soi khớp sau điều trị (dưới).
Kết quả này cho thấy cấy ghép MSC máu cuống rốn đồng loại và HA kết hợp với phẫu thuật cắt xương chày cao mang lại kết quả lâm sàng thuận lợi và phục hồi sụn trong mọi trường hợp nghiên cứu. Những phát hiện đó cho thấy phương pháp điều trị này là một lựa chọn điều trị hiệu quả cho bệnh nhân bị thoái hóa khớp gối, ngay cả với trường hợp thoái hóa khớp nặng với tổn thương toàn bộ độ dày sụn khớp.
TÀI LIỆU THAM KHẢO
Park Y. B., et al. (2023). Allogeneic Umbilical Cord-Blood-Derived Mesenchymal Stem Cells and Hyaluronate Composite Combined with High Tibial Osteotomy for Medial Knee Osteoarthritis with Full-Thickness Cartilage Defects. Medicina, 59(1), 148. DOI: https://doi.org/10.3390/medicina59010148
