Tế bào gốc trung mô (MSC) có khả năng chống lại tác dụng phụ gây tiểu đường của thuốc miễn dịch điều trị ung thư

TẾ BÀO GỐC TRUNG MÔ (MSC) CÓ KHẢ NĂNG CHỐNG LẠI TÁC DỤNG PHỤ GÂY TIỂU ĐƯỜNG CỦA THUỐC MIỄN DỊCH ĐIỀU TRỊ UNG THƯ

Một chiến lược mà các tế bào khối u tránh được sự nhận diện của hệ thống miễn dịch là tăng cường điều chỉnh các yếu tố gây cản trở tín hiện đến tế bào miễn dịch (cơ chế này gọi là điểm kiểm soát miễn dịch). Ví dụ, phân tử PD-L1 ở tế bào ung thư liên kết với PD-1 trên tế bào T làm ức chế sự kích hoạt tế bào T (Hình 2). Các thuốc ức chế điểm kiểm soát miễn dịch hiện đang được sử dụng rộng rãi để điều trị bệnh ung thư (như Nivolumab, Pembrolizumab kháng PD-1, hay Atezolizumab, Durvalumab kháng PD-L1,…), tuy nhiên tác dụng phụ nghiêm trọng là gây nên các bệnh tự miễn, phổ biến nhất là tiểu đường type 1.

Bệnh tiểu đường type 1 là bệnh tự miễn nghiêm trọng, do lượng insulin sinh ra từ các đảo Langerhans trong tuyến tụy giảm xuống dưới ngưỡng cần thiết, làm cơ thể không thể kiểm soát lượng đường trong máu. Những bệnh nhân này phụ thuộc vào liệu pháp insulin. Khi các tế bào sản xuất insulin bị mất hoàn toàn, việc kiểm soát lượng đường trong máu sẽ bị tổn hại nghiêm trọng, dẫn đến các biến chứng lâm sàng, chất lượng cuộc sống bị suy giảm và tiên lượng xấu.

Các chiến lược phòng ngừa hoặc chữa bệnh tiểu đường type 1 hiện vẫn chưa thu được hiệu quả cao, trong đó liệu pháp tế bào gốc trung mô (MSC) là một hướng được tập trung nghiên cứu. MSC tiết ra các yếu tố góp phần tái tạo mô, hoạt động chống lão hóa và điều chỉnh các chức năng miễn dịch.

Theo một nghiên cứu đại Đại học Osaka (Nhật Bản), các nhà khoa học đã chứng minh MSC có tiềm năng điều trị chống lại tác dụng phụ gây tiểu đường type 1 của các thuốc ức chế điểm kiểm soát miễn dịch khi điều trị ung thư. Họ kích thích gây bệnh tiểu đường ở chuột bằng cách sử dụng kháng thể đơn dòng kháng PD-L1, sau đó tiêm MSC từ mô mỡ người và phân tích các tế bào miễn dịch trong dịch tiết tuyến tụy. Ở nhóm chuột tiêm MSC, tỷ lệ mắc tiểu đường chỉ là 19%, so với 64% ở nhóm đối chứng không sử dụng MSC. Các kháng thể đơn dòng ức chế tương tác giữa PD-1 và PD-L1 gây ra những biến đổi trong hệ thống miễn dịch, đáng chú ý nhất là sự tích tụ các tế bào miễn dịch (đặc biệt là đại thực bào) trong các tụy đảo Langerhans, làm gián đoạn quá trình sản xuất insulin. Những tế bào MSC được tiêm vào giúp điều hòa ngăn chặn những tế bào miễn dịch này, nhờ đó các tụy đảo tránh được sự tấn công của hệ thống miễn dịch và sản xuất insulin bình thường.

Phát hiện của họ cho thấy rằng việc ghép MSC có thể làm giảm nguy cơ mắc bệnh tiểu đường liên quan đến thuốc ức chế điểm kiểm soát miễn dịch trong điều trị ung thư, do đó đáng được xem xét như một liệu pháp tế bào bổ trợ mới. Những thử nghiệm lâm sàng trên người sẽ sớm được tiến hành.

TÀI LIỆU THAM KHẢO

Kawada-Horitani E., et al. (2022). Human adipose-derived mesenchymal stem cells prevent type 1 diabetes induced by immune checkpoint blockade. Diabetologia, 65(7), 1185-1197.