EXOSOME
Exosome là các túi ngoại bào siêu nhỏ được tiết ra từ tế bào, đóng vai trò quan trọng trong việc truyền tín hiệu và trao đổi thông tin giữa các tế bào trong cơ thể. Chúng mang theo protein, lipid và vật liệu di truyền, ảnh hưởng trực tiếp đến hoạt động sinh học của tế bào nhận.
Các chuyên gia kêu gọi cần có quy định rõ ràng và ngắn gọn về phương pháp điều trị dựa trên exosome
Exosome là những túi ngoại bào được tiết ra từ các loại tế bào trong cơ thể, đóng vai trò quan trọng trong quá trình tương tác giữa các tế bào. Exosome có kích thước khoảng từ 40 đến 150 nanomet, gồm lớp lipid kép ở ngoài, bao lấy những thành phần có trong tế bào như các yếu tố tăng trưởng, cytokine, các loại RNA,… Do chứa những thành phần từ tế bào nguồn, exosome được hi vọng có thể ứng dụng như một công cụ thay thế chính những tế bào tạo ra nó, ví dụ exosome từ tế bào gốc trung mô (MSC) được sử dụng trong tái tạo mô. Tương tự nhiều ứng dụng tế bào gốc chưa có các bằng chứng xác thực, liệu pháp sử dụng exosome được các phòng khám quảng cáo là phương pháp điều trị nhiều loại bệnh khác nhau, như rụng tóc, các bệnh thoái hóa, tình trạng viêm,… Nhiều phòng khám cung cấp các phương pháp điều trị dựa trên tế bào gốc và exosome, thường tốn chi phí cao đối với bệnh nhân. Hiện nay, một nhóm các nhà đạo đức sinh học và học giả pháp lý từ Nhật Bản đang gióng lên hồi chuông cảnh báo về nhu cầu cấp thiết phải có các quy định chặt chẽ hơn xung quanh vấn đề này. Bài viết của họ được đăng tải trên tạp chí khoa học Stem Cell Reports ngày 24 tháng 10 năm 2024. Cơ chế sinh tổng hợp (a) và các thành phần cơ bản (b) của exosome. Nguồn: Wise P.M., et al. (2021). Changes in exosome release in thyroid cancer cells after prolonged exposure to real microgravity in space. International Journal of Molecular Sciences, 22(4), 2132. Tại Hoa Kỳ và Liên minh Châu Âu, phương pháp điều trị bằng exosome được quản lý như sản phẩm sinh học và phải được đánh giá an toàn trước khi áp dụng cho bệnh nhân. Tuy nhiên cho đến nay vẫn chưa có liệu pháp nào sử dụng exosome được chấp thuận và những can thiệp này có thể gây hại nghiêm trọng cho cơ thể con người. Tại Nhật Bản và nhiều quốc gia khác chưa có quy định rõ ràng sử dụng exosome, việc theo dõi và báo cáo các tác dụng phụ lâm sàng còn chưa được chú trọng, làm tăng nguy cơ cho bệnh nhân. Nhóm tác giả đã nhấn mạnh vấn đề thiếu quy định dẫn đến các hoạt động y tế thiếu an toàn, và khẳng định tầm quan trọng của việc nghiên cứu đánh giá tác động của exosome đến bệnh nhân, từ đó cung cấp những bằng chứng khoa học xác đáng. Các tác giả hy vọng bài viết của họ sẽ đến được với các nhà khoa học quan tâm đến ứng dụng y tế của tế bào gốc và exosome, cũng như các nhà hoạch định chính sách tập trung vào đạo đức sinh học và xây dựng khuôn khổ quản lý. Trong tương lai, nhóm nghiên cứu có kế hoạch thực hiện các nghiên cứu chuyên sâu và có những hình thức tuyên truyền nâng cao nhận thức của cả giới truyền thông và công chúng. --------- TÀI LIỆU THAM KHẢO Fujita M., Hatta T., Ikka T., and Onishi T. (2024). The urgent need for clear and concise regulations on exosome-based interventions. Stem Cell Reports. DOI: 10.1016/j.stemcr.2024.09.00
23/01/2026
