1. Tế bào gốc đa tiềm năng giới hạn (Multipotent Stem Cells)
Tế bào gốc đa tiềm năng giới hạn là những tế bào có khả năng biệt hóa thành nhiều loại tế bào khác nhau trong cơ thể, nhưng không phải tất cả các loại tế bào (tiềm năng bị giới hạn so với tế bào gốc đa tiềm năng - Pluripotent Stem Cells).
Thuật ngữ tên gọi khác: tế bào gốc đa năng (thường được dùng trong danh pháp khi gọi “Pluripotent Stem Cells” là “tế bào gốc vạn năng” - một số chuyên gia cho rằng cách sử dụng này chưa thực sự hợp lý, cần có từ “tiềm năng” trong tên gọi thay vì “đa năng” thường được hiểu là nhiều chức năng).
Nguồn: Erceg Ivkošić I., et al. (2023). Unlocking the Potential of Mesenchymal Stem Cells in Gynecology: Where Are We Now?. Journal of personalized medicine, 13(8), 1253.
Hai loại tế bào gốc đa tiềm năng giới hạn được quan tâm, nghiên cứu và sử dụng nhiều nhất hiện nay là tế bào gốc tạo máu và tế bào gốc trung mô/tế bào đệm trung mô.
2. Tế bào gốc tạo máu (Hematopoietic Stem Cells – HSCs)
Tế bào gốc tạo máu (hematopoietic stem cell) là tế bào nguyên thủy, chưa trưởng thành có thể sinh trưởng và phát triển thành nhiều loại tế bào máu khác nhau bao gồm: bạch cầu, hồng cầu, và tiểu cầu.
Nguồn: Biga L. M., et al. (2020). Anatomy & physiology. OpenStax/Oregon State University.
Quá trình tạo máu: Từ tế bào gốc tạo máu biệt hóa thành tế bào tiền thân dòng tủy và tế bào tiền thân dòng lympho. Tế bào tiền thân dòng tủy hình thành mẫu tiểu cầu (megakaryocyte) (từ đó hình thành các mảnh nhỏ là tiểu cầu), hồng cầu (erythrocyte), dưỡng bào hay tế bào mast (mast cell), nguyên tủy bào (myeloblast) – tạo nên đại thực bào (macrophage) và tế bào tua (dendritic cell). Tế bào tiền thân dòng lympho hình thành tế bào giết tự nhiên (natural killer cell – NK cell) và tế bào lympho nhỏ (small lymphocyte) – tiền thân của lympho T và lympho B.
3. Tế bào gốc trung mô/tế bào đệm trung mô (Mesenchymal stem/stromal cells – MSCs)
Tế bào gốc trung mô là những tế bào gốc trưởng thành được phân lập từ nhiều mô khác nhau trong cơ thể, có khả năng tự tăng sinh và biệt hóa thành các tế bào thuộc mô liên kết (mỡ, xương, sụn,…) và nhiều loại tế bào khác trong cơ thể.
Tế bào gốc trung mô có khả năng biệt hóa thành hầu hết các loại tế bào khác nhau trong cơ thể, bao gồm cả các tế bào có nguồn gốc trung bì (xương, sụn, mỡ, cơ,…) và cả từ ngoại bì (da, thần kinh,…) hay nội bì (tụy, tuyến giáp,…), tế bào sinh dục.
Nguồn: Green JD, el at. (2015). Multifaceted signaling regulators of chondrogenesis: Implications in cartilage regeneration and tissue engineering. Genes & diseases, 2(4), 307-327.
