1. Tế bào gốc toàn năng (totipotent stem cell)

Tế bào gốc toàn năng là tế bào có khả năng biệt hóa thành tất cả các loại tế bào trong cơ thể, có thể hình thành cơ thể hoàn chỉnh. Đây là các tế bào ở những lần phân chia đầu tiên trong sự phát triển phôi (không còn được tìm thấy trong cơ thể trưởng thành), đồng thời chưa thể duy trì được trong điều kiện nuôi cấy ngoài cơ thể. Vì vậy, tế bào gốc toàn năng chưa được ứng dụng trong y học.

2. Tế bào gốc đa tiềm năng (pluripotent stem cell)

Tế bào gốc đa tiềm năng là tế bào có khả năng biệt hóa thành tất cả các loại tế bào trong cơ thể, nhưng không thể hình thành cơ thể hoàn chỉnh. Các tế bào gốc đa tiềm năng được quan tâm nhiều nhất bao gồm tế bào gốc phôi (Embryonic Stem Cell – ESC), tế bào gốc đa tiềm năng cảm ứng (Induced Pluripotent Stem Cell - iPSC), tế bào muse (Multilineage-differentiating stress-enduring cell).

3. Tế bào gốc đa tiềm năng giới hạn (multipotent stem cell)

Tế bào gốc đa tiềm năng giới hạn là tế bào có khả năng biệt hóa thành một nhóm tế bào liên quan chặt chẽ. Ví dụ: tế bào gốc tạo máu (Hematopoietic Stem Cell – HSC) có thể trở thành các tế bào máu và tế bào miễn dịch; tế bào gốc trung mô (Mesenchymal Stem Cell – MSC) có thể trở thành các tế bào thuộc mô liên kết như tế bào mỡ, sụn, xương.

4. Tế bào gốc vài tiềm năng (oligopotent stem cell)

Tế bào gốc vài tiềm năng là tế bào có khả năng biệt hóa thành một vài loại tế bào nhất định, ví dụ: các tế bào gốc máu dòng lympho có thể trở thành tế bào bạch cầu lympho B, bạch cầu lympho T.

5. Tế bào gốc đơn tiềm năng (unipotent stem cell)

Tiềm năng thấp nhất là tế bào gốc đơn tiềm năng, chỉ biệt hóa được thành một loại tế bào duy nhất. Trên thực tế, người ta chưa thể khẳng định chắc chắn có tồn tại tế bào gốc đơn tiềm năng hay không. Nguyên bào gan là loại tế bào ít tiềm năng nhất được biết hiện nay, có thể hình thành tế bào gan (cấu tạo nên hầu hết gan) và tế bào biểu mô ống mật.

Tóm lại, các tế bào gốc có khả năng biệt hóa càng lớn thì có thể hình thành càng nhiều loại tế bào trong cơ thể, nhưng khả năng duy trì tính gốc cũng như sự định hướng biệt hóa càng khó khăn. Khi cân nhắc sử dụng loại tế bào nào, người ta cần cân nhắc giữa tiềm năng biệt hóa và khả năng phát triển của chúng.

TÀI LIỆU THAM KHẢO

1. Luminita L., et al. (2018), “Stem cells as delivery vehicles for regenerative medicine-challenges and perspectives”, World J Stem Cells, 10(5): 43–56.

2. George Q.D. (2015), “Stem cells and the evolving notion of cellular identity”, The Joyal Society Publishing, 28.

3. Dulak et al. (2015), “Adult stem cells: hopes and hypes of regenerative medicine”, Acta Biochim Pol., 62(3): 329-37.

4. Clara V.A., et al. (2012), “Defining stem cell types: understanding the therapeutic potential of ESCs, ASCs, and iPS cells”, J Mol Endocrinol, 49(2): 89-111.

5. Dusko I., Julia M.P (2011), “Stem cells in regenerative medicine: introduction”, British Medical Bulletin, 98 (1): 117–126.