Tế bào học

Tiềm năng biệt hóa của tế bào gốc Tế bào gốc là những tế bào chưa đảm nhận chức năng cụ thể để duy trì hoạt động trong cơ thể, chúng có khả năng biệt hóa thành các tế bào khác tại mô xác định để thực hiện chức năng. Tiềm năng biệt hóa của tế bào gốc là mức độ khả năng biệt hóa thành các loại tế bào khác nhau. 22/01/2026

Tế bào miễn dịch Tế bào miễn dịch là những tế bào có nhiệm vụ bảo vệ cơ thể khỏi tác nhân gây hại như vi khuẩn, virus, nấm, ký sinh trùng bằng cách phát hiện, tiêu diệt và loại bỏ chúng, hình thành nên hàng rào phòng thủ của cơ thể. 22/01/2026

Nuôi cấy tế bào cơ bản: Mô hình nuôi cấy 2D và 3D Để đạt điều kiện tốt nhất khi nghiên cứu sinh học tế bào, các tế bào cần được phát triển trong môi trường mô phỏng càng giống loại mô quan tâm càng tốt. Vì vậy, các mô hình nuôi cấy trong không gian 3 chiều (3D) ngày càng được chú trọng đến, thay thế dần cho việc sử dụng các mô hình nuôi cấy phẳng (2D) trong nghiên cứu tế bào. 22/01/2026

Phát hiện vai trò kích hoạt phản ứng miễn dịch của tế bào T hỗ trợ có CD4 dương tính Ung thư là nguyên nhân gây tử vong hàng đầu trên toàn thế giới. Các phương pháp điều trị ung thư hiện nay gặp nhiều trở ngại vì các loại ung thư có thể di căn, lan rộng từ khối u nguyên phát khắp cơ thể và một số tế bào gốc ung thư có thể trở nên kháng với hóa trị và xạ trị. Liệu pháp miễn dịch đã cho thấy triển vọng, nhưng chỉ có một số lượng tương đối ít (khoảng dưới 20%) bệnh nhân đáp ứng với nó. Hệ thống miễn dịch có hai loại tế bào tiêu diệt những tế bào ung thư: tế bào T dương tính với CD8 và tế bào giết tự nhiên (natural killer cell – NK cell). 21/01/2026

Tế bào gốc trung mô (MSC) Tế bào gốc trung mô (MSC) có khả năng tự tăng sinh và biệt hóa thành nhiều loại tế bào trong cơ thể, là một trong những loại tế bào đang được nghiên cứu và thử nghiệm lâm sàng nhiều nhất hiện nay. 19/01/2026

Tế bào gốc tạo máu (HSC) Tế bào gốc tạo máu (Hematopoietic Stem Cells – HSCs) là những tế bào nguyên thủy, chưa trưởng thành, có thể tự đổi mới, đồng thời có thể biệt hóa thành tất cả các loại tế bào máu bao gồm: bạch cầu, hồng cầu, và tiểu cầu. 19/01/2026

Tế bào gốc đa tiềm năng cảm ứng (iPSC): đặc điểm sinh học và ứng dụng Tế bào gốc đa tiềm năng cảm ứng (induced Pluripotent Stem Cells – iPSCs) là loại tế bào gốc đa tiềm năng được tạo ra trực tiếp từ tế bào soma bằng cách tái lập trình (“reprogramming”). Trong tự nhiên, sự biệt hóa tế bào đi theo một chiều không đảo ngược: toàn năng (totipotency) → đa tiềm năng (pluripotency) → đa tiềm năng giới hạn (multipotency) → vài tiềm năng (oligopotency) → đơn tiềm năng (unipotency). Việc tái lập trình tế bào soma đã đảo ngược quá trình biệt hóa để trở thành tế bào gốc đa tiềm năng. 19/01/2026

Tế bào gốc đa tiềm năng cảm ứng (iPSC): tái lập trình tế bào soma Tế bào gốc đa tiềm năng cảm ứng được tạo ra trực tiếp từ tế bào soma bằng cách tái lập trình (giải biệt hóa) để đưa chúng về trạng thái đa tiềm năng. 19/01/2026

Tế bào gốc đa tiềm năng giới hạn (multipotent stem cells) Tế bào gốc đa tiềm năng giới hạn (Multipotent Stem Cells) là những tế bào có khả năng biệt hóa thành nhiều loại tế bào khác nhau trong cơ thể, nhưng không phải tất cả các loại tế bào. 19/01/2026

Tế bào gốc đa tiềm năng (pluripotent stem cell) Tế bào gốc đa tiềm năng là các tế bào có khả năng biệt hóa thành tất cả các loại tế bào có trong cơ thể, nhưng không biệt hóa được thành các tế bào thuộc phần phụ ngoài phôi (nhau thai, cuống rốn) nên không phát triển được thành cơ thể hoàn chỉnh. 19/01/2026

Tế bào gốc toàn năng (totipotent stem cells) 1. Tế bào gốc toàn năng Tế bào gốc toàn năng (totipotent) là loại tế bào biệt hóa được thành tất cả các loại tế bào, bao gồm các loại tế bào trong cơ thể và phần phụ ngoài thai (nhau thai, cuống rốn). Từ tế bào gốc toàn năng có thể phát triển thành phôi và hình thành cơ thể hoàn chỉnh. Điển hình nhất cho loại tế bào này là hợp tử. Ở người, ngoài hợp tử thì các phôi bào ở những lần phân cắt đầu tiên (khoảng 2-8 tế bào) cũng là tế bào gốc toàn năng. 2. Cơ chế sinh đôi cùng trứng liên quan đến tế bào gốc toàn năng Ở lần phân bào đầu tiên sau khi thụ tinh, hai phôi bào tách rời nhau ra chứ không gắn liền với nhau, mỗi phôi bào lúc này giống như hợp tử thực hiện quá trình phân cắt tạo thành một phôi mới, từ đó hình thành hai thai sinh đôi cùng trứng (khác bánh rau, khác màng ối). Cơ chế sinh đôi cùng trứng liên quan đến tế bào gốc toàn năng 3. Sinh sản vô tính bằng cấy chuyển nhân: Thí nghiệm “tái lập trình” của Sir Gurdon Sir John Bertrand Gurdon (sinh năm 1933) là một nhà sinh vật học Anh, có những nghiên cứu tiên phong của mình trong cấy ghép nhân và nhân bản, thường được gọi là “bố già của lĩnh vực sinh sản vô tính”. Thí nghiệm “tái lập trình”: Ông lấy trứng ếch, dùng xung điện để hủy nhân, sau đó cấy tế bào tách từ đuôi nòng nọc vào tạo nên tế bào dung hợp, tế bào đó đã phát triển được thành phôi ếch. Như vậy, vật chất trong tế bào chất của trứng ếch có khả năng cảm ứng để tế bào đã biệt hóa (tế bào đuôi nòng nọc) “tái lập trình” trở lại thành tế bào toàn năng giống như hợp tử. Sir Gurdon được trao giải Nobel Sinh lý học – Y học năm 2012 với các công trình về “tái lập trình” (“reprogramming”) – giải thưởng được chia sẻ cùng nhà khoa học Nhật Bản Yamanaka. Sir Gurdon và thí nghiệm "tái lập trình" trên ếch 4. Cấy chuyển nhân ở động vật có vú: Sự ra đời của cừu Dolly Năm 1997, Ian Wilmut và các cộng sự ở Viện Roslin đã công bố thành công đầu tiên của “tái lập trình” bằng chuyển nhân trên động vật có vú, với sự ra đời của cừu Dolly. Nhóm nghiêm cứu lấy tế bào từ tuyến vú của cừu A, lấy tế bào trứng của cừu B và loại bỏ nhân, sau đó dung hợp hai tế bào này với nhau. Tế bào hợp nhất được nuôi trong phòng thí nghiệm để phát triển đến giai đoạn túi phôi thì được cấy vào tử cung của cừu C (cừu mang thai hộ). Cừu C mang thai và sinh ra cừu con (cừu Dolly) mang đặc điểm hầu hết giống cừu A, do mang toàn bộ DNA nhân tế bào của cừu A. Tương tự như các thí nghiệm của Gordon, vật chất trong tế bào chất của trứng cừu có khả năng cảm ứng để tế bào chuyên hóa (tế bào tuyến vú) tái lập trình thành tế bào gốc toàn năng, từ đó sinh ra cừu con giống hệt cừu cho nhân tế bào (nhân bản vô tính). Sự ra đời của cừu Dolly 19/01/2026

TẾ BÀO HỌC