Liệu pháp tế bào gốc trung mô (MSC) giúp phục hồi não sau đột quỵ thiếu máu não cục bộ
Đột quỵ thiếu máu não cục bộ chiếm khoảng 85% các trường hợp đột quỵ não (bên cạnh xuất huyết não), trong đó chỉ khoảng 5% bệnh nhân hồi phục hoàn toàn, còn lại đều phải đối mặt những khuyết tật lâu dài như rối loạn vận động, động kinh, đau mạn tính. Mặc dù các phương pháp điều trị như tiêu huyết khối cấp hay tái tạo chức năng thần kinh có thể cải thiện tình trạng bệnh, nhưng chúng chỉ có thể phát huy hiệu quả khi được thực hiện ngay trong vài giờ sau đột quỵ. Sau khoảng thời gian vàng này, khả năng hồi phục não trở nên khó khăn, đặc biệt là ở xung quanh vị trí chấn thương, đồng thời hoạt động của não bị thay đổi.
Trong một nghiên cứu mới công bố, các nhà khoa học tại Viện Gladstone (California, Hoa Kỳ) đã chứng minh tiềm năng điều trị của SB623 – một liệu pháp tế bào gốc trung mô (MSC) tủy xương đồng loại được biến đổi. Nhóm nghiên cứu đã sử dụng mô hình chuột bị đột quỵ, họ tiêm SB623 vào vũng não bị tổn thương ở thời điểm 1 tháng sau đột quỵ, sau đó 1 tuần thì tiến hành đánh giá ex vivo về khả năng kích thích vỏ não. Kết quả cho thấy liệu pháp này có tác dụng làm giảm khả năng kích thích vỏ não, khôi phục hoạt động của vỏ não về mức bình thường (các tế bào ở vùng não bị tổn thương thường dễ bị kích thích quá mức, gửi tín hiệu quá mạnh hoặc quá thường xuyên đến các vùng não khác, góp phần gây ra các vấn đề về khả năng vận động và co giật). Đồng thời, một số protein và tế bào quan trọng đối với chức năng và quá trình phục hồi vỏ não đều tăng. Ngoài ra, khi phân tích mẫu máu từ chuột, các nhà khoa học đã phát hiện SB623 đã khôi phục sự kết hợp của các phân tử liên quan đến tình trạng viêm và tình trạng não về mức bình thường, vốn đã bị thay đổi do đột quỵ.
Những phát hiện này cho thấy SB623 có thể ức chế tình trạng tăng cường kích thích sau tổn thương do đột quỵ thiếu máu cục bộ, và khởi động quá trình sửa chữa của não sau một thời gian dài kể từ khi xảy ra chấn thương. Những hiểu biết về cơ chế hoạt động của chúng mang lại tiềm năng lớn để ứng dụng cho các tình trạng khác liên quan đến tăng kích thích thần kinh. Ngoài ra, các nhà khoa học cũng cần nghiên cứu thêm để xác định việc giảm tình trạng kích thích có giải quyết được các triệu chứng lâu dài của đột quỵ thiếu máu não cục bộ không, cũng như tìm hiểu cách thức tế bào gốc tăng cường chức năng não, hay xác định các yếu tố chính mang lại hiệu quả để phát triển các loại thuốc phân tử nhỏ mô phỏng tác dụng của tế bào gốc.
SB623 là một liệu pháp tế bào gốc trung mô tủy xương đồng loại được biến đổi, được Công ty Y học Tái tạo SanBio (Nhật Bản) phát triển để điều trị các rối loạn vận động sau chấn thương sọ não và đột quỵ do thiếu máu não cục bộ. SB623 đã được chấp thuận tại Nhật Bản để cải thiện tình trạng liệt vận động mạn tính sau chấn thương sọ não. SanBio đang thực hiện các thủ tục để xin Cục Quản lý Thực phẩm và Dược phẩm (FDA) Hoa Kỳ chấp thuận, cũng như hợp tác cùng các trung tâm nghiên cứu để mở rộng chỉ định cho liệu pháp này.
TÀI LIỆU THAM KHẢO
1. Klein B., et al. (2025). Modified human mesenchymal stromal/stem cells restore cortical excitability after focal ischemic stroke in rats. Molecular Therapy, 33(1), 375-400.
2. Thông cáo báo chí của Viện Gladstone ngày 16 tháng 01 năm 2025 https://gladstone.org/news/stem-cell-therapy-jumpstarts-brain-recovery-after-stroke
