Lưu trữ tế bào gốc răng sữa: quy trình thực hiện và kiểm soát chất lượng mẫu

Các sản phẩm tế bào gốc trung mô (MSC) được cấp phép trên thế giới Tế bào gốc/đệm trung mô (Mesenchymal stem/stromal cell – MSC) là loại tế bào được phân lập từ nhiều mô khác nhau trong cơ thể, có khả năng tự tăng sinh và biệt hóa thành các tế bào thuộc mô liên kết (mỡ, xương, sụn,…) và nhiều loại tế bào khác trong cơ thể. Tế bào gốc trung mô có thể tiềm năng điều trị nhiều bệnh khác nhau từ các cơ quan như hệ thần kinh, tim mạch, xương khớp, gan, thận, bệnh tự miễn,... 19/01/2026

Tế bào gốc trung mô (MSC) có khả năng chống lại tác dụng phụ gây tiểu đường của thuốc miễn dịch điều trị ung thư Một chiến lược mà các tế bào khối u tránh được sự nhận diện của hệ thống miễn dịch là tăng cường điều chỉnh các yếu tố gây cản trở tín hiện đến tế bào miễn dịch (cơ chế này gọi là điểm kiểm soát miễn dịch). Ví dụ, phân tử PD-L1 ở tế bào ung thư liên kết với PD-1 trên tế bào T làm ức chế sự kích hoạt tế bào T (Hình 2). Các thuốc ức chế điểm kiểm soát miễn dịch hiện đang được sử dụng rộng rãi để điều trị bệnh ung thư (như Nivolumab, Pembrolizumab kháng PD-1, hay Atezolizumab, Durvalumab kháng PD-L1,…), tuy nhiên tác dụng phụ nghiêm trọng là gây nên các bệnh tự miễn, phổ biến nhất là tiểu đường type 1. 20/01/2026

Điều trị chấn thương tủy sống bằng tế bào gốc trung mô tự thân: kết quả thử nghiệm lâm sàng tại Nhật Bản Tủy sống bao gồm dây thần kinh và các tế bào trong ống tủy chạy dọc phía sau lưng từ não đến gần mông, giúp nó thực hiện chức năng gửi tín hiệu thần kinh từ não đến các bộ phận trên cơ thể. Chấn thương tủy sống dẫn đến các tín hiệu thần kinh có thể không được dẫn truyền, dẫn đến mất cảm giác và mất khả năng vận động ở vị trí dưới vùng tổn thương. Các nhà khoa học tại Đại học Yale (Hoa Kỳ) kết hợp cùng Đại học Sapporo (Nhật Bản) đã đánh giá tính khả thi, độ an toàn và hiệu quả điều trị cho bệnh nhân chấn thương tủy sống bằng tế bào gốc trung mô (MSC) tự thân từ tủy xương. Trong thử nghiệm lâm sàng pha II này, 13 bệnh nhân chấn thương tủy sống được thu thập tủy xương, nuôi cấy tăng sinh MSC và truyền theo đường tĩnh mạch. Sau 6 tháng điều trị, 12/13 bệnh nhân đã có cải thiện chức năng thần kinh, được đánh giá theo thang điểm suy giảm của Hiệp hội Chấn thương cột sống Hoa Kỳ (the American Spinal Injury Association Impairment Scale – ASIA). Theo Tiêu chuẩn Quốc tế về Phân loại Chức năng và Thần kinh của Tủy sống (International Standards for Neurological and Functional Classification of Spinal Cord – ISCSCI-92) và Phép đo Độc lập Tủy sống (Spinal Cord Independence Measure – SCIM-III) về khả năng sinh hoạt hàng ngày, cả 13/13 bệnh nhân đều có sự cải thiện chức năng. Một trường hợp điều trị chấn thương tủy sống bằng tế bào gốc trung mô (MSC) tự thân trong thử nghiệm. Bệnh nhân nữ, 56 tuổi, chấn thương do đập trán vào tường và cổ bị ngửa ra sau quá mức khi bất tỉnh. Bệnh nhân nằm liệt giường trước khi truyền tế bào gốc (điểm ASIA là A). Sau 49 ngày gặp chấn thương tủy sống và điều trị, bệnh nhân được ghép 102 triệu MSC tủy xương tự thân, và nhanh chóng cải thiện chức năng vận động. Điểm SCIM-III được cải thiện chỉ sau 2 tuần truyền MSC, sau đó là sự cải thiện dần về điểm vận động và cảm giác. Sau 181 ngày truyền MSC, điểm ASIA đã cải thiện từ A sang C. Những thành công này cho thấy khá rõ khả năng hồi phục chức năng thần kinh sau chấn thương tủy sống bằng cách sử dụng liệu pháp tế bào gốc trung mô. --------- TÀI LIỆU THAM KHẢO Honmou O., et al. (2021). Intravenous infusion of auto serum-expanded autologous mesenchymal stem cells in spinal cord injury patients: 13 case series. Clinical Neurology and Neurosurgery, 203, 106565. 23/01/2026

Tế bào gốc trung mô dây rốn (UC-MSC) cho thấy triển vọng chống lại sự lão hóa miễn dịch Sự lão hóa miễn dịch (Immunosenescence) là sự suy giảm của hệ thống miễn dịch liên quan đến lão hóa, thường dẫn đến phản ứng miễn dịch bị suy yếu và tăng khả năng mắc các bệnh nhiễm trùng, các bệnh tuổi già và nhiều loại bệnh khác. Tuyến ức (nơi tế bào T trưởng thành) và lá lách (quan trọng đối với chức năng miễn dịch) đều bị teo đáng kể theo thời gian, làm giảm chức năng của chúng. 23/01/2026

Tăng cường tái tạo niêm mạc tử cung: tiềm năng điều trị của tế bào gốc trung mô dây rốn và dịch ly giải tiểu cầu siêu hoạt hóa Niêm mạc tử cung (hay nội mạc tử cung) là một lớp tế bào lót bên trong bề mặt tử cung phụ nữ, có độ xốp nhất định để thai nhi làm tổ và lấy chất dinh dưỡng. Niêm mạc tử cung có độ dày mỏng tùy thuộc cơ địa và ảnh hưởng lớn đến quá trình thụ thai. Lớp này quá mỏng ( 20 mm) khiến phôi khó làm tổ. Trong điều trị niêm mạc tử cung mỏng, một số biện pháp khắc phục được chú ý đến bao gồm liệu pháp estrogen, huyết tương giàu tiểu cầu, tế bào gốc,… 23/01/2026

Liệu pháp tế bào gốc trung mô điều trị tự kỷ được chấp thuận tại Nhật Bản Ngày 7 tháng 8 năm 2025, Biostar (một công ty công nghệ tế bào gốc hàng đầu tại Hàn Quốc) đã công bố rằng bệnh viện Trinity Clinic (đơn vị hợp tác của công ty tại Osaka, Nhật Bản) đã được Bộ Y tế, Lao động và Phúc lợi Nhật Bản chấp thuận điều trị chứng tự kỷ bằng liệu pháp tế bào gốc trung mô từ mô mỡ tự thân của Biostar. 23/01/2026

Triển vọng của liệu pháp tế bào gốc trung mô (MSC) trong điều trị đột quỵ thiếu máu cục bộ gây tổn thương não ở trẻ sơ sinh Đột quỵ thiếu máu cục bộ động mạch trong giai đoạn sinh (Perinatal arterial ischemic stroke – PAIS) là tình trạng cục máu đông xuất hiện ở động mạch não của trẻ ở thời điểm trước, trong hoặc ngay sau khi sinh. Tình trạng này xuất hiện ở khoảng 1/2.300 trẻ sơ sinh đủ tháng sinh ra còn sống, với tỷ lệ tử vong là 3,49/100.000 trẻ. Tình trạng này gây tổn thương não và các khuyết tật thần kinh suốt đời, bao gồm bại não, các vấn đề về hành vi, khó khăn về nhận thức và ngôn ngữ. Điều trị hiện tại cho PAIS tập trung vào kiểm soát co giật và các bệnh nhiễm trùng liên quan, chưa có phương pháp hiệu quả để làm giảm tổn thương não. Gần đây, nhiều bằng chứng cho thấy tế bào gốc trung mô (Mesenchymal stem/stromal cell – MSC) có khả năng cải thiện chức năng ở các trường hợp đột quỵ, cả trên mô hình động vật và ở người trưởng thành, mở ra chiến lược điều trị bệnh lý này bằng phương pháp tế bào gốc. 23/01/2026

Tế bào gốc từ tủy răng sữa (SHED) 1. Răng sữa - một nguồn tế bào gốc độc đáo ở trẻ em Răng sữa được mọc từ giai đoạn sớm (khoảng 6 tháng tuổi), đến 3-4 tuổi thì hầu hết trẻ có 20 răng. Răng sữa đóng vai trò quan trọng trong nhai, nói, thẩm mỹ của khuôn mặt. Đến khoảng 5-6 tuổi, răng sữa bắt đầu lung lay và được thay thế bởi răng vĩnh viễn. Thông thường, những chiếc răng này sẽ bị vứt bỏ, tuy nhiên người ta có thể tách được tế bào gốc từ tủy răng sữa. Những tế bào gốc thu nhận từ đây có các đặc điểm của tế bào gốc trung mô – chìa khóa của y học tái tạo hiện nay. 2. Đặc điểm của tế bào gốc từ tủy răng sữa Tế bào gốc từ tủy răng sữa (Stem Cells from Human Exfoliated Deciduous Teeth – SHED) mang những đặc điểm giống tế bào gốc trung mô (Messenchymal Stem Cell – MSC), có thể biệt hóa thành nhiều loại tế bào khác nhau như tế bào thần kinh, mỡ, sụn, xương, cơ, phổi, gan, thận… đồng thời có khả năng điều hòa miễn dịch. Những nghiên cứu gần đây cho thấy SHED có tiềm năng biệt hóa thần kinh và xương cao hơn MSC từ các nguồn khác (mỡ, tủy xương, dây rốn,…) nên được quan tâm nhiều trong điều trị các bệnh lý thần kinh, tái tạo xương và các bệnh nha khoa. SHED có tốc độ tăng sinh cao, khả năng duy trì đặc điểm khi nuôi cấy lâu dài, giữ được các đặc tính sau quá trình bảo quản lạnh lâu dài, do đó có thể được lưu trữ để sử dụng trong tương lai, tương tự như tế bào gốc từ các nguồn khác như máu cuống rốn, dây rốn, mô mỡ,… 3. Tiềm năng ứng dụng của tế bào gốc tủy răng sữa SHED đang được sử dụng trong nhiều thử nghiệm lâm sàng tương tự như MSC, đồng thời những đặc điểm độc đáo giúp SHED được quan trâm nhiều trong các bệnh lý thần kinh và tái tạo xương, các bệnh nha khoa - Nha khoa: tái tạo tủy răng, phục hồi khả năng tưới máu trong ống tủy hoại tử, tái tạo xương răng - Tái tạo xương: sửa chữa khe hở vòm miệng, phục hồi xương hàm - Các bệnh lý thần kinh: điều trị tổn thương não, rối loạn thoái hóa thần kinh, cải thiện chứng đau thần kinh - Điều trị tổn thương ở các cơ quan: phục hồi tổn thương thận do thiếu máu cục bộ, suy gan - Chữa lành vết thương ngoài da - Điều trị bệnh rối loạn chuyển hóa: tiểu đường type 2 - Điều trị bệnh tự miễn: Lupus ban đỏ hệ thống --------- TÀI LIỆU THAM KHẢO Miura M., et al. (2003). SHED: stem cells from human exfoliated deciduous teeth. Proceedings of the National Academy of Sciences, 100(10), 5807-5812. DOI: https://doi.org/10.1073/pnas.0937635100 Martinez Saez D., et al. (2016). Stem cells from human exfoliated deciduous teeth: a growing literature. Cells Tissues Organs, 202(5-6), 269-280. DOI: https://doi.org/10.1159/000447055 Ko C. S., et al. (2020). Stem cells from human exfoliated deciduous teeth: a concise review. Current Stem Cell Research & Therapy, 15(1), 61-76. DOI https://doi.org/10.2174/1574888X14666191018122109 Naderi F., et al. (2022). The therapeutic effects of stem cells from human exfoliated deciduous teeth on clinical diseases: A narrative review study. American Journal of Stem Cells, 11(2), 28. https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC9123506/ --------- Xem thêm: - Đại cương về tế bào gốc: Tế bào gốc trung mô https://www.facebook.com/share/p/1CyYzVtVAR/ - ISCT nói gì và quy ước thế nào về tế bào gốc trung mô (MSC) https://www.facebook.com/share/p/16o3QTekg3/ 23/01/2026

Các loại tế bào gốc nha khoa (Dental Stem Cell): nguồn thu nhận và tiềm năng ứng dụng của chúng Tế bào gốc trung mô (Mesenchymal stromal/stem cells – MSC) có thể được phân lập từ những mô khác nhau như tủy xương, mô mỡ, dây rốn,… đồng thời có khả năng biệt hóa thành nhiều loại tế bào trong cơ thể như tế bào thần kinh, gan, thận, xương, sụn, mỡ,… Đây là một trong những loại tế bào đang được nghiên cứu và thử nghiệm lâm sàng nhiều nhất hiện nay. Từ những năm 2000, các nhà khoa học đã phân lập được tế bào gốc từ các vị trí khác nhau trong vùng miệng, những loại tế bào gốc nha khoa (Dental Stem Cell – DSC) này đều thể hiện các đặc điểm của MSC, đồng thời có những đặc trưng độc đáo, mang lại tiềm năng lớn trong ứng dụng điều trị các bệnh. 23/01/2026

Tính đa tiềm năng và điều hòa miễn dịch của tế bào gốc tủy răng sữa 1. Tế bào gốc tủy răng sữa Tế bào gốc từ tủy răng sữa (Stem cells from human exfoliated deciduous teeth – SHED) được coi là quần thể tế bào đầy hứa hẹn cho liệu pháp tế bào và kỹ thuật mô. Đây là những tế bào gốc còn non, có khả năng tăng sinh và hình thành các loại tế bào chuyên hóa tốt hơn so với tế bào gốc từ người trưởng thành. SHED nhận được sự quan tâm lớn của các nhà nghiên cứu, nhờ quá trình thu thập mẫu răng không xâm lấn mà chỉ tận dụng rác thải sinh học của quá trình thay răng tự nhiên, đồng thời tăng sinh mạnh, biệt hóa thành nhiều loại tế bào khác nhau và có khả năng điều hòa miễn dịch. 2. Tính đa tiềm năng của tế bào gốc tủy răng sữa SHED mang các đặc điểm của tế bào gốc trung mô (Mesenchymal stem cell – MSC), nên có khả năng biệt hóa thành các loại tế bào của mô liên kết như xương, sụn, mỡ, cơ,… SHED đã được chứng minh là có khả năng biệt hóa xương cao hơn so với MSC từ các nguồn khác như mô mỡ, dây rốn, tủy xương,... Nhờ đặc tính này, SHED đã và đang được thử nghiệm nhiều trong các nghiên cứu về tái tạo xương và răng. Ví dụ, nhóm nhà khoa học Lee và cộng sự (Hàn Quốc) đã sản xuất các tấm tế bào từ SHED để ghép vào bên trong các trường hợp khe hở vòm miệng giúp tái tạo xương. Prahasanti và cộng sự cũng đã sử dụng vật liệu carbonate apatit để kết hợp với SHED thúc đẩy quá trình tái tạo xương. SHED và các tế bào gốc nha khoa khác có nguồn gốc từ tế bào mào thần kinh (Neural crest cells), nên có khả năng biệt hóa thần kinh cao hơn so với MSC từ các nguồn khác, tạo nên nguồn nguyên liệu đầy hứa hẹn cho các rối loạn thần kinh như chấn thương tủy sống, Parkinson, Alzheimer,… SHED có thể hình thành các quả cầu giống thần kinh, khi cấy vào thể vân của chuột mắc bệnh Parkinson đã cải thiện các rối loạn hành vi, bảo vệ các tế bào sản xuất dopamine và một số loại tế bào thần kinh khác trong cơ thể chuột. Bằng cách cảm ứng với nhiều chất khác nhau, các nhà khoa học đã biệt hóa in vitro được SHED thành tế bào giống thần kinh hoạch xoắn ốc, tế bào thần kinh ngoại biên, tế bào thần kinh đệm hình sao (astrocyte),… SHED cũng được sử dụng trong tái tạo nhiều loại mô khác. Yếu tố tăng trưởng nội mô mạch máu (Vascular endothelial growth factor) có thể kích thích SHED biệt hóa nội mô – sinh mạch, thúc đẩy quá trình tái tạo mạch máu. SHED cũng có thể biệt hóa thành tế bào gan, tế bào ống đường mật, tế bào beta tiết insulin, tế bào thụ cảm ánh sáng võng mạc. 3. Khả năng điều hòa miễn dịch SHED và các tế bào gốc nha khoa khác có thể tương tác với vi môi trường viêm để điều hòa miễn dịch tại chỗ. Nhiều nghiên cứu cho thấy môi trường điều kiện hóa không huyết thanh của SHED (serum-free conditioned media of SHED, SHED-CM) hoặc các thể tiết ngoại bào (extracellular vesicle, EV) có chức năng điều hòa các tế bào hoặc mô khác, cho thấy liệu pháp không sử dụng trực tiếp tế bào là một chiến lược hiệu quả trong y học tái tạo. Nhiều nghiên cứu đã sử dụng SHED-CM để điều trị thoái hóa khớp, viêm võng mạc sắc tố, Parkinson, tái tạo xương, … SHED-EV được thử nghiệm trong điều trị viêm nha chu, lupus ban đỏ hệ thống, chống viêm sụn khớp thái dương hàm,… Với tác dụng điều biến các tế bào miễn dịch, SHED, SHED-CM và SHED-EV đã có tác dụng tích cực với nhiều bệnh toàn thân như Alzheimer, suy gan cấp, xơ gan, tổn thương thận cấp, trẻ hóa da,… Như vậy, nhờ việc được thu từ nguồn mô không xâm lấn và khả năng tinh mạnh mẽ, SHED đang trở thành một nguồn nguyên liệu đầy hứa hẹn cho liệu pháp tế bào. Đặc tính đa tiềm năng và khả năng điều hòa miễn dịch đã thúc đẩy chúng tham gia nhiều hơn trong các thử nghiệm điều trị bệnh. Liệu pháp tế bào dựa trên SHED có thể sử dụng trực tiếp tế bào, hay sử dụng môi trường cảm ứng (SHED-CM) và thể tiết ngoại bào (SHED-EV), đều mang lại những tín hiệu đầy hứa hẹn. Tuy nhiên, các cơ chế hoạt động của quá trình biệt hóa cần được nghiên cứu sâu hơn để có thể đưa liệu pháp dựa trên SHED trở thành hiện thực lâm sàng. --------- TÀI LIỆU THAM KHẢO 1. Rosa V., et al. (2016). Pluripotency of stem cells from human exfoliated deciduous teeth for tissue engineering. Stem Cells International, 2016(1), 5957806. DOI: https://doi.org/10.1155/2016/5957806 2. Guo R., and Yu J. (2022). Multipotency and immunomodulatory benefits of stem cells from human exfoliated deciduous teeth. Frontiers in Dental Medicine, 3, 805875. DOI: https://doi.org/10.3389/fdmed.2022.805875 23/01/2026

Liệu pháp tế bào gốc trung mô (MSC) giúp giảm nguy cơ suy tim sau nhồi máu cơ tim Thử nghiệm lâm sàng PREVENT-TAHA8 cho thấy những kết quả đáng ngạc nhiên về tiềm năng giảm nguy cơ suy tim sau nhồi máu cơ tim của MSC 23/01/2026

Đề xuất gỡ bỏ bài báo mới công bố về “tế bào gốc giúp làm giảm nguy cơ suy tim sau cơn đau tim” do những vấn đề nghiêm trọng liên quan đến dữ liệu Ngày 29 tháng 10 năm 2025, tạp chí khoa học The BMJ công bố kết quả một nghiên cứu cho thấy truyền tế bào gốc trung mô tách từ lớp thạch Wharton trong dây rốn (Wharton’s jelly derived mesenchymal stem cell, WJ-MSC) vào động mạch vành trong 3-7 ngày sau cơn đau tim giúp giảm tỷ lệ suy tim và các vấn đề liên quan, cũng như cải thiện chức năng tim so với việc chỉ được điều trị tiêu chuẩn. Báo cáo này đã gợi ý về việc truyền WJ-MSC có thể là một thủ thuật bổ sung có giá trị cho những bệnh nhân trải qua cơn đau tim để ngăn ngừa suy tim, giảm nguy cơ xảy ra các biến cố tim mạch bất lợi trong tương lai. Kết quả này gây tiếng vang lớn trên các phương tiện truyền thông, trong đó tờ New Scientist gọi nghiên cứu này là “bằng chứng mạnh mẽ nhất cho thấy tế bào gốc có thể giúp tim tự phục hồi”. Bạn đọc có thể tham khảo toàn văn bài báo tại https://doi.org/10.1136/bmj-2024-083382 hoặc tóm tắt trên page Y sinh học tế bào https://www.facebook.com/share/p/1Be3eC3PLt/. Khoảng một tuần sau khi The BMJ đăng bài, website Retraction Watch đã tổng hợp những phát hiện về sự không nhất quán trong dữ liệu, có thể ảnh hưởng nghiêm trọng đến kết quả của nghiên cứu này. Nổi bật là những bình luận của Dorothy Bishop (một nhà nghiên cứu tại Đại học Oxford, Vương Quốc Anh, https://www.psy.ox.ac.uk/people/dorothy-bishop) và Nick Brown (Nghiên cứu sinh tại Đại học Groningen, Hà Lan) trên PubPeer, một trang web phi lợi nhuận cho phép người dùng bình duyệt các báo cáo khoa học sau khi xuất bản. Họ đều yêu cầu cần gỡ bỏ bài báo ngay lập tức, do những vấn đề về số liệu “không thể xảy ra ngẫu nhiên”, bao gồm một số điểm đáng chú ý như sau: - Nghiên cứu chỉ tuyển dụng bệnh nhân dưới 65 tuổi, tuy nhiên trong dữ liệu đi kèm có 127 bệnh nhân trên 65 tuổi. - Xuất hiện một “mô hình lặp lại kỳ lạ”, trong đó cứ 101 bản ghi dữ liệu thì hầu như tất cả các giá trị đều giống hệt nhau. Cân nặng của 288 trong 334 trường hợp được báo cáo đều là số nguyên và bội số của 5 (tính theo đơn vị kilogam), cũng là một dấu hiệu đáng chú ý. - Một số vấn đề về dữ liệu có thể đã được phát hiện trong quá trình bình duyệt ngang hàng (peer review), tuy nhiên dường như các tác giả đã không chia sẻ dữ liệu cho đến sau khi bình duyệt (tuy nhiên có những thông tin cho rằng dữ liệu đã được tải lên và chỉ chia sẻ với người bình duyệt, sau khi kết thúc quá trình bình duyệt thì dữ liệu mới được công khai). - Có sự xung đột lợi ích tiềm ẩn đối với tác giả Anthony Mathur, một cổ đông và là người được ủy thác của Heart Cells Foundation, tổ chức từ thiện tài trợ cho một đơn vị thực hiện liệu pháp tế bào gốc cho bệnh nhân mắc bệnh tim. - Một số vấn đề khác, bao gồm "sự khác biệt" giữa số lượng đối tượng được đăng ký (420) và số lượng bản ghi dữ liệu (360). Phản hồi những ý kiến này, tác giả liên hệ của bài báo, Armin Attar tuyên bố: nhóm tác giả đã nhận thấy một số điểm không nhất quán của dữ liệu trong quá trình kiểm tra nội bộ, và đang tiến hành đánh giá với một quá trình mất khoảng 2-3 tuần. Trong khi đó, Emma Dickinson, giám đốc quan hệ truyền thông của tạp chí The BMJ (nơi xuất bản bài báo), phát biểu: “Chúng tôi đã ghi nhận những lo ngại. BMJ rất coi trọng những cáo buộc về sự khác biệt trong dữ liệu.” Nhóm tác giả gồm 10 thành viên, trong đó 7 người đến từ Đại học Shiraz (Iran), 1 người làm việc tại Đại học Sharjah (UAE) và 2 người công tác tại Đại học Queen Mary London (Vương quốc Anh). Attar (tác giả đầu) có 5 bài báo khác bị đánh dấu, trong khi Azarpira (tác giả cuối) có tới 36 bài báo bị đánh dấu trên PubPeer vì những lo ngại về hình ảnh (trùng lặp hình ảnh trong các bài báo) và những vấn đề dữ liệu. Những ứng dụng về tế bào gốc trong điều trị các bệnh lý về tim đã từng gây nên những tranh cãi trong quá khứ. Năm 2018, Đại học Havard và Bệnh viện Brigham and Woman (Hoa Kỳ) đã đề nghị gỡ bỏ hơn 30 bài báo từ phòng thí nghiệm của Piero Anversa (một chuyên gia tim mạch tại trường Y Harvard), sau đó hàng chục bài trong số này đã bị tuyên bố gỡ bỏ. TÀI LIỆU THAM KHẢO https://retractionwatch.com/2025/11/06/sleuths-flag-complete-mismatch-in-data-of-bmj-stem-cell-study/ BÀI VIẾT LIÊN QUAN: Liệu pháp tế bào gốc trung mô (MSC) giúp giảm nguy cơ suy tim sau nhồi máu cơ tim https://ysinhtebao.com/tbg-trung-mo/lieu-phap-msc-giup-giam-nguy-co-suy-tim-sau-nhoi-mau-co-tim 23/01/2026