Tế bào gốc từ răng sữa cho thấy tiềm năng trong điều trị bại não

Bại não là một tình trạng tổn thương não nghiêm trọng, ảnh hưởng vĩnh viễn đến khả năng vận động, trương lực cơ và tư thế. Nguyên nhân có thể do bệnh não thiếu oxy thiếu máu cục bộ (Hypoxic ischemic encephalopathy – HIE), hoặc nhiễm trùng, thai dị tật, viêm não, xuất huyết não,… Hiện tại bại não không thể chữa khỏi hoàn toàn, các phương pháp điều trị cải thiện chức năng bao gồm vật lý trị liệu, phẫu thuật, một số loại thuốc,…

Trong một nghiên cứu công bố tháng 01/2026 trên tạp chí Stem Cell Research & Therapy, các nhà khoa học Nhật Bản đã chứng minh trên mô hình chuột, tế bào gốc từ tủy răng sữa có thể giúp phục hồi chức năng thần kinh cho các trường hợp bại não khi tình trạng bệnh đã ở giai đoạn mạn tính, các khiếm khuyết vận động đã xuất hiện. 

Tế bào gốc từ răng sữa (stem cells from human exfoliated deciduous teeth – SHED) được tách từ mô tủy của răng sữa, vốn dĩ bị loại bỏ tự nhiên trong quá trình thay răng của trẻ em, nên không gặp các vấn đề đạo đức như tế bào gốc phôi. SHED có khả năng tăng sinh cao, tiềm năng biệt hóa thành nhiều loại tế bào khác nhau trong cơ thể như nguyên bào xương, sụn, mỡ, nguyên bào tạo ngà răng,… Đặc biệt, SHED có tiềm năng biệt hóa thần kinh và thúc đẩy sự tăng sinh tế bào gốc thần kinh vượt trội so với tế bào gốc trung mô từ mô mỡ hay tủy xương. Chúng cũng có nguy cơ đào thải và nguy cơ tạo u thấp.

Trong nghiên cứu này, SHED được sử dụng để điều trị bại não trên mô hình chuột. Các nhà khoa học đã tạo ra mô hình bại não bằng cách gây tổn thương não do thiếu oxy-thiếu máu cục bộ một bên ở chuột 7 ngày tuổi, dẫn đến suy giảm vận động một bên tương tự như bại não liệt nửa người ở người. Họ đã thử nghiệm trên chuột ở 4 tuần tuổi bằng bài kiểm tra vận động và chỉ chọn những con có điểm số thấp đáng kể để tham gia nghiên cứu. Sau đó, chúng được phân ngẫu nhiên vào một trong các nhóm: nhóm SHED được truyền tĩnh mạch 1×10⁵ tế bào SHED/gram thể trọng, không sử dụng thuốc ức chế miễn dịch; nhóm đối chứng và nhóm giả dược chỉ nhận dịch truyền đối chứng. Thời điểm truyền tế bào gốc ở tuần tuổi thứ 5, 7, 9 (chuột 5 tuần tuổi tương ứng với giai đoạn tiền dậy thì ở người, khoảng thời gian khoảng cách 2 tuần để loại bỏ hoàn toàn liều trước đó nhằm giảm nguy cơ tích lũy ngoài ý muốn).

Sau đó, chuột thí nghiệm được kiểm tra khả năng vận động, đánh giá trí nhớ và học tập thông qua các thí nghiệm vận động. Trong các bài kiểm tra này, nhóm SHED đều cho thấy sự cải thiện đáng kể so với nhóm đối chứng. Những đánh giá chuyên sâu theo dõi sự di chuyển và phân bố của tế bào đã chứng minh rằng SHED đã di chuyển đến não, hỗ trợ tốt cho sự tăng sinh và hoạt động chức năng của tế bào gốc thần kinh. Những kết quả này cho thấy SHED có thể cải thiện các khiếm khuyết về vận động và nhận thức ở mô hình chuột bại não, ngay cả trong giai đoạn muộn của bệnh.

Nhóm nghiên cứu đã thẳng thắn thừa nhận một số hạn chế, như mô hình động vật có thể không phản ánh giống hệt như con người khi được truyền tế bào gốc, SHED từ nguồn thương mại hạn chế chứ không đa dạng, liều truyền dựa trên các tài liệu đã có trên động vật chứ chưa được tối ưu,... Tuy nhiên, những kết quả của nghiên cứu đã chứng minh tiềm năng điều trị bại não của SHED, nhất là khi tình trạng bệnh ở giai đoạn mạn tính (những nghiên cứu trước đây chủ yếu thực hiện ở giai đoạn sớm – cấp tính hoặc bán cấp tính). Ngoài ra, một cơ chế hỗ trợ tế bào gốc thần kinh của SHED cũng được làm sáng tỏ, thông qua yếu tố tăng trưởng tế bào gan (Hepatocyte Growth Factor – HGF) và hoạt hóa con đường tín hiệu PI3K–Akt.

TÀI LIỆU THAM KHẢO

Kanzawa T., et al. (2026). Novel stem cell therapy for cerebral palsy using stem cells from human exfoliated deciduous teeth. Stem Cell Research & Therapy. https://doi.org/10.1186/s13287-025-04828-y

ĐỌC THÊM

Tế bào gốc từ tủy răng sữa (SHED) https://ysinhtebao.com/tbg-trung-mo/te-bao-goc-tu-tuy-rang-sua

Lưu trữ tế bào gốc răng sữa: quy trình thực hiện và kiểm soát chất lượng mẫu https://ysinhtebao.com/tbg-trung-mo/luu-tru-te-bao-goc-rang-sua

Tính đa tiềm năng và điều hòa miễn dịch của tế bào gốc tủy răng sữa https://ysinhtebao.com/tbg-trung-mo/tinh-da-tiem-nang-va-dieu-hoa-mien-dich-cua-te-bao-goc-tuy-rang-sua